Jakie rozwiązania w doradztwie działają w innych krajach?

Wersja angielska / English version

Jednym z ważnych etapów projektu „Instytucje rynku pracy wspierają interkulturowe doradztwo kariery” jest analiza rozwiązań stosowanych w innych krajach Unii Europejskiej w zakresie interkulturowego doradztwa zawodowego. To istotne, ponieważ Polska nie jest jedynym krajem, który mierzy się z wyzwaniami związanymi z migracją, integracją zawodową, uznawaniem kwalifikacji i dostępem do rzetelnej informacji o rynku pracy. Nie chodzi jednak o szukanie gotowych odpowiedzi ani proste kopiowanie cudzych modeli. Każdy kraj ma własny system edukacji, rynek pracy, rozwiązania prawne i doświadczenia społeczne. Celem projektu jest zrozumienie, jakie podejścia przyniosły pozytywne efekty, dlaczego zadziałały i które ich elementy można świadomie dostosować do polskich realiów.

Indywidualne ścieżki doradcze

W wielu krajach europejskich, między innymi w Niemczech, Holandii czy Szwecji, od lat rozwijane jest podejście oparte na indywidualnej diagnozie potrzeb osoby korzystającej z doradztwa. Ma to szczególne znaczenie w pracy z migrantami i uchodźcami, ponieważ ich sytuacje zawodowe, edukacyjne i życiowe mogą być bardzo różne. Zamiast kierować wszystkich odbiorców na jednakowe ścieżki wsparcia, doradca analizuje między innymi:

  • dotychczasowe wykształcenie,
  • doświadczenie zawodowe zdobyte w kraju pochodzenia,
  • posiadane kwalifikacje i umiejętności praktyczne,
  • bariery językowe i kulturowe,
  • sytuację rodzinną i społeczną,
  • realne możliwości zatrudnienia na lokalnym rynku pracy.

Na tej podstawie wspólnie z klientem opracowywany jest indywidualny plan działania. Może on obejmować naukę języka, uzupełnienie kwalifikacji, udział w kursach zawodowych, przygotowanie dokumentów aplikacyjnych, kontakt z pracodawcami lub skorzystanie z dodatkowego wsparcia instytucjonalnego. Takie podejście pokazuje, że skuteczne doradztwo zawodowe nie może być przypadkowe ani schematyczne. Powinno uwzględniać konkretnego człowieka, jego doświadczenie, potrzeby i możliwości.

Ocena kompetencji niezależna od języka

Jedną z najczęstszych barier, z jakimi mierzą się migranci i uchodźcy, jest bariera językowa. Nie powinna ona jednak oznaczać braku dostępu do doradztwa zawodowego ani niemożności rozpoznania posiadanych kompetencji. W kilku krajach Unii Europejskiej wdrażane są rozwiązania, które pozwalają oceniać umiejętności zawodowe w sposób mniej zależny od poziomu znajomości języka danego kraju. Jest to szczególnie ważne w przypadku osób, które mają doświadczenie praktyczne, ale nie potrafią jeszcze swobodnie opisać swoich kwalifikacji w nowym języku. W takich działaniach wykorzystuje się między innymi:

  • testy praktyczne i zadaniowe,
  • ocenę portfolio zawodowego,
  • analizę dokumentów i przykładów wcześniejszej pracy,
  • obserwację w warunkach symulowanych,
  • ocenę kompetencji w rzeczywistym środowisku pracy,
  • rozmowy wspierane przez tłumacza lub materiały wielojęzyczne.

Dzięki takim narzędziom możliwe jest lepsze rozpoznanie potencjału zawodowego osoby, która dopiero uczy się języka kraju przyjmującego. To ważne, ponieważ brak płynności językowej nie oznacza braku kompetencji. Osoba może być dobrym fachowcem, posiadać doświadczenie i umiejętności, ale potrzebować wsparcia w pokazaniu ich na nowym rynku pracy.

Model kształcenia dualnego

Jednym z najczęściej przywoływanych przykładów dobrych praktyk jest niemiecki model kształcenia dualnego. Od dziesięcioleci łączy on naukę teoretyczną z praktyką zawodową realizowaną bezpośrednio u pracodawcy. Dzięki temu osoby uczące się zdobywają nie tylko wiedzę, ale także realne doświadczenie w środowisku pracy. Dla migrantów i uchodźców model ten może być szczególnie wartościowy. Pozwala lepiej poznać standardy pracy obowiązujące w danym kraju, uzupełnić kwalifikacje, zdobyć praktykę zawodową i nawiązać kontakt z pracodawcami. Może być także sposobem na stopniowe wejście na rynek pracy dla osób, które posiadają już doświadczenie zawodowe, ale potrzebują jego potwierdzenia, aktualizacji lub dostosowania do lokalnych wymagań. W projekcie „Instytucje rynku pracy wspierają interkulturowe doradztwo kariery” analizujemy, na ile wybrane elementy tego podejścia mogą być inspiracją dla polskiego systemu edukacji zawodowej i rynku pracy. Nie chodzi o przeniesienie całego modelu wprost, ale o zastanowienie się, które rozwiązania mogą pomóc w skuteczniejszym łączeniu edukacji, doradztwa i praktyki zawodowej.

Cyfrowe platformy informacyjne

W wielu krajach Unii Europejskiej funkcjonują specjalistyczne platformy internetowe skierowane do migrantów i uchodźców. Są one często dostępne w kilku językach i zawierają praktyczne informacje potrzebne osobom, które chcą podjąć pracę, kontynuować edukację lub lepiej zrozumieć system kraju przyjmującego. Takie platformy mogą zawierać informacje o:

  • systemie edukacji i kształcenia zawodowego,
  • zasadach uznawania kwalifikacji,
  • dostępnych formach doradztwa zawodowego,
  • kursach, szkoleniach i możliwościach podnoszenia kompetencji,
  • prawach pracowniczych,
  • procedurach zatrudnienia,
  • instytucjach, do których można zwrócić się po pomoc,
  • zawodach deficytowych i możliwościach rozwoju w różnych branżach.

Dostęp do informacji w zrozumiałym języku jest jednym z podstawowych warunków skutecznego wsparcia. Osoba, która nie wie, gdzie szukać pomocy, często nie korzysta z dostępnych usług, nawet jeśli bardzo ich potrzebuje. Dlatego jednym z ważnych założeń kampanii społecznej „Infodoradztwo”, realizowanej w ramach projektu, jest rozwijanie cyfrowych materiałów informacyjnych, które będą wspierać migrantów, uchodźców oraz instytucje rynku pracy. Szczególnie istotna jest dostępność treści w języku polskim, ukraińskim i rosyjskim, aby informacje mogły dotrzeć do osób o różnych potrzebach językowych.

Współpraca instytucji i pracodawców

W wielu krajach skuteczne doradztwo zawodowe opiera się nie tylko na pracy pojedynczego doradcy, ale na współpracy wielu podmiotów. Ważną rolę odgrywają publiczne służby zatrudnienia, organizacje pozarządowe, szkoły zawodowe, instytucje szkoleniowe, organizacje branżowe i pracodawcy. Taka współpraca pozwala lepiej dopasować wsparcie do rzeczywistych potrzeb rynku pracy. Doradca może pomóc osobie określić cele zawodowe, ale potrzebuje także aktualnej wiedzy o branżach, deficytach kompetencyjnych, wymaganiach pracodawców i możliwościach szkoleniowych. W przypadku migrantów i uchodźców współpraca instytucji jest szczególnie ważna, ponieważ ich potrzeby często wykraczają poza samą poradę zawodową. Mogą dotyczyć języka, formalności, uznania kwalifikacji, adaptacji kulturowej czy dostępu do edukacji.

Co z tego wynika dla Polski?

Nie wszystkie rozwiązania zagraniczne można wprost przenieść na grunt polski. Różnice systemowe, prawne i kulturowe są realne. Inaczej funkcjonują instytucje rynku pracy, inaczej zorganizowana jest edukacja zawodowa, inne są także doświadczenia związane z migracją. Mimo to analiza tego, co działa w innych krajach, jest bardzo cenna. Pozwala:

  • unikać błędów, które inni już popełnili,
  • inspirować się sprawdzonymi podejściami,
  • wybierać rozwiązania możliwe do adaptacji,
  • lepiej rozumieć potrzeby migrantów i uchodźców,
  • wzmacniać kompetencje doradców i instytucji rynku pracy,
  • tworzyć narzędzia dopasowane do polskich realiów.

W projekcie „Instytucje rynku pracy wspierają interkulturowe doradztwo kariery” właśnie na tym się koncentrujemy. Analizujemy doświadczenia innych krajów, rozmawiamy z partnerami, szukamy dobrych praktyk i zastanawiamy się, jak mogą one wesprzeć rozwój interkulturowego doradztwa kariery w Polsce.

Dobre praktyki jako inspiracja do zmiany

Skuteczne doradztwo zawodowe powinno odpowiadać na realne potrzeby osób korzystających ze wsparcia. W przypadku migrantów i uchodźców oznacza to konieczność uwzględnienia nie tylko kwalifikacji zawodowych, ale także doświadczenia migracyjnego, barier językowych, różnic kulturowych i sytuacji na lokalnym rynku pracy. Rozwiązania stosowane w innych krajach pokazują, że możliwe jest tworzenie bardziej dostępnego, praktycznego i elastycznego systemu wsparcia. Wymaga to jednak współpracy, otwartości na nowe podejścia i gotowości do uczenia się od innych. Właśnie dlatego analiza zagranicznych rozwiązań jest tak ważna. Pomaga spojrzeć szerzej, lepiej planować działania i tworzyć narzędzia, które mogą realnie wspierać osoby poszukujące swojej ścieżki zawodowej w Polsce.

Podobna tematyka

wszystkie artykuły

/english version/

What career guidance solutions work in other countries?

One of the important stages of the project “Labour market institutions support intercultural career guidance” is the analysis of solutions used in other European Union countries in the field of intercultural career guidance. This is important because Poland is not the only country facing challenges related to migration, professional integration, recognition of qualifications and access to reliable labour market information. However, the aim is not to look for ready-made answers or simply copy models from other countries. Each country has its own education system, labour market, legal solutions and social experience. The aim of the project is to understand which approaches have brought positive results, why they worked and which of their elements can be consciously adapted to Polish realities.

Individual career guidance pathways

In many European countries, including Germany, the Netherlands and Sweden, an approach based on the individual diagnosis of the needs of the person using career guidance has been developed for years. This is particularly important when working with migrants and refugees, because their professional, educational and life situations can vary greatly. Instead of directing all recipients to the same support pathways, the counsellor analyses, among other things:

  • previous education,

  • professional experience gained in the country of origin,

  • qualifications and practical skills,

  • language and cultural barriers,

  • family and social situation,

  • real employment opportunities in the local labour market.

On this basis, an individual action plan is developed together with the client. It may include language learning, supplementing qualifications, participation in vocational courses, preparing application documents, contacting employers or using additional institutional support. This approach shows that effective career guidance cannot be random or schematic. It should take into account the individual person, their experience, needs and opportunities.

Competence assessment independent of language

One of the most common barriers faced by migrants and refugees is the language barrier. However, it should not mean lack of access to career guidance or the inability to identify existing competences. In several European Union countries, solutions are being implemented that allow professional skills to be assessed in a way that is less dependent on the level of proficiency in the language of the host country. This is particularly important for people who have practical experience but are not yet able to freely describe their qualifications in a new language. Such activities use, among other things:

  • practical and task-based tests,

  • assessment of a professional portfolio,

  • analysis of documents and examples of previous work,

  • observation in simulated conditions,

  • assessment of competences in a real work environment,

  • interviews supported by an interpreter or multilingual materials.

Thanks to such tools, it is possible to better identify the professional potential of a person who is still learning the language of the host country. This is important because a lack of language fluency does not mean a lack of competences. A person may be a skilled professional, have experience and abilities, but need support in presenting them in a new labour market.

The dual education model

One of the most frequently mentioned examples of good practice is the German dual education model. For decades, it has combined theoretical learning with vocational practice carried out directly at an employer’s workplace. As a result, learners gain not only knowledge, but also real experience in a work environment. For migrants and refugees, this model may be particularly valuable. It allows them to better understand the work standards applicable in a given country, supplement their qualifications, gain professional practice and establish contact with employers. It can also be a way of gradually entering the labour market for people who already have professional experience but need it to be confirmed, updated or adapted to local requirements. In the project “Labour market institutions support intercultural career guidance”, we analyse to what extent selected elements of this approach can serve as inspiration for the Polish vocational education system and labour market. The aim is not to transfer the entire model directly, but to consider which solutions may help to connect education, guidance and vocational practice more effectively.

Digital information platforms

In many European Union countries, there are specialised online platforms aimed at migrants and refugees. They are often available in several languages and contain practical information needed by people who want to take up employment, continue education or better understand the system of the host country. Such platforms may contain information about:

  • the education and vocational training system,

  • rules for the recognition of qualifications,

  • available forms of career guidance,

  • courses, training and opportunities to improve competences,

  • workers’ rights,

  • employment procedures,

  • institutions to which one can turn for help,

  • shortage occupations and development opportunities in various sectors.

Access to information in an understandable language is one of the basic conditions for effective support. A person who does not know where to look for help often does not use available services, even if they need them very much. That is why one of the important assumptions of the “Infodoradztwo” social campaign, implemented as part of the project, is to develop digital information materials that will support migrants, refugees and labour market institutions. The availability of content in Polish, Ukrainian and Russian is particularly important so that information can reach people with different language needs.

Cooperation between institutions and employers

In many countries, effective career guidance is based not only on the work of an individual counsellor, but also on cooperation between many entities. Public employment services, non-governmental organisations, vocational schools, training institutions, sectoral organisations and employers all play an important role. Such cooperation makes it possible to better adapt support to the real needs of the labour market. A counsellor can help a person define their professional goals, but also needs up-to-date knowledge about sectors, competence shortages, employers’ requirements and training opportunities. In the case of migrants and refugees, institutional cooperation is particularly important because their needs often go beyond career advice alone. They may concern language, formal procedures, recognition of qualifications, cultural adaptation or access to education.

What does this mean for Poland?

Not all international solutions can be directly transferred to the Polish context. Systemic, legal and cultural differences are real. Labour market institutions function differently, vocational education is organised differently, and experiences related to migration also differ. Nevertheless, analysing what works in other countries is very valuable. It allows us to:

  • avoid mistakes that others have already made,

  • draw inspiration from proven approaches,

  • choose solutions that can be adapted,

  • better understand the needs of migrants and refugees,

  • strengthen the competences of counsellors and labour market institutions,

  • create tools tailored to Polish realities.

In the project “Labour market institutions support intercultural career guidance”, this is exactly what we focus on. We analyse the experience of other countries, talk to partners, look for good practices and consider how they can support the development of intercultural career guidance in Poland.

Good practices as inspiration for change

Effective career guidance should respond to the real needs of people using support. In the case of migrants and refugees, this means taking into account not only professional qualifications, but also migration experience, language barriers, cultural differences and the situation in the local labour market. Solutions used in other countries show that it is possible to create a more accessible, practical and flexible support system. However, this requires cooperation, openness to new approaches and readiness to learn from others. This is why the analysis of international solutions is so important. It helps us look more broadly, plan activities better and create tools that can genuinely support people looking for their career path in Poland.

 

Zamknij