Gdy słyszymy hasło „doradztwo zawodowe”, wiele osób od razu myśli o urzędzie pracy, bezrobociu albo szukaniu nowego zatrudnienia po utracie pracy. To bardzo częste skojarzenie, ale jednocześnie dość wąskie. Doradztwo zawodowe – rozumiane jako całożyciowe wsparcie w planowaniu i rozwijaniu kariery – jest czymś znacznie szerszym. Nie służy wyłącznie osobom bezrobotnym. Może pomóc każdemu, kto chce lepiej poznać swoje możliwości, świadomie podejmować decyzje zawodowe i rozwijać się na rynku pracy. W projekcie „Instytucje rynku pracy wspierają interkulturowe doradztwo kariery” chcemy pokazywać, że doradztwo zawodowe nie jest „ostatnią deską ratunku”, ale praktycznym narzędziem wspierającym rozwój na różnych etapach życia zawodowego.
Czym jest całożyciowe doradztwo kariery?
Całożyciowe doradztwo kariery, czyli lifelong career guidance, to podejście zakładające, że wsparcie zawodowe może być potrzebne człowiekowi przez całe życie – nie tylko w momentach kryzysowych. Rynek pracy zmienia się bardzo szybko. Zmieniają się zawody, technologie, wymagania pracodawców i sposoby organizacji pracy. Dlatego decyzje zawodowe nie kończą się w momencie wyboru szkoły, studiów czy pierwszej pracy. Wiele osób kilka razy w życiu zmienia stanowisko, branżę, zakres obowiązków albo sposób pracy. Całożyciowe doradztwo kariery obejmuje między innymi:
poznawanie własnych zainteresowań, wartości i mocnych stron,
planowanie ścieżki edukacyjnej i zawodowej,
podejmowanie decyzji o zmianie pracy lub branży,
rozwijanie kompetencji potrzebnych na danym etapie kariery,
przygotowanie do rozmów rekrutacyjnych,
analizę możliwości na lokalnym rynku pracy,
radzenie sobie z niepewnością i zmianą.
Tak rozumiane doradztwo nie jest jednorazową pomocą. To proces, który może wspierać człowieka wtedy, gdy podejmuje ważne decyzje dotyczące pracy, edukacji i rozwoju.
Kto może skorzystać z doradztwa zawodowego?
Z doradztwa zawodowego może skorzystać każdy – niezależnie od wieku, wykształcenia, doświadczenia czy aktualnego statusu zawodowego. Nie trzeba być osobą bezrobotną, aby umówić się na rozmowę z doradcą. Doradztwo może być szczególnie pomocne dla kilku grup.
Absolwenci szkół i uczelni mogą skorzystać z pomocy wtedy, gdy stoją przed wyborem pierwszej pracy, dalszej edukacji albo kursów zawodowych. Doradca może pomóc im nazwać mocne strony, uporządkować cele i przygotować się do wejścia na rynek pracy.
Osoby pracujące mogą zgłosić się do doradcy, gdy chcą zmienić stanowisko, branżę, awansować albo sprawdzić, jakie kompetencje warto rozwijać. Czasem ktoś ma pracę, ale czuje, że nie wykorzystuje w pełni swojego potencjału. Doradztwo może pomóc lepiej zaplanować kolejne kroki.
Osoby wracające na rynek pracy po przerwie spowodowanej urlopem wychowawczym, chorobą, opieką nad bliskimi albo migracją mogą potrzebować wsparcia w ponownym określeniu swoich możliwości zawodowych.
Migranci i uchodźcy mogą skorzystać z doradztwa, aby lepiej zrozumieć polski rynek pracy, dowiedzieć się, jak wykorzystać kwalifikacje zdobyte za granicą i gdzie szukać wsparcia.
Osoby 50+ mogą z kolei potrzebować pomocy w zaplanowaniu dalszej aktywności zawodowej, zmianie kierunku pracy albo rozwijaniu nowych kompetencji.
Co konkretnie robi doradca zawodowy?
Doradca zawodowy to specjalista, który pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć jego sytuację zawodową i możliwości rozwoju. Nie podejmuje decyzji za klienta, ale wspiera go w tym, aby decyzje były bardziej świadome i oparte na rzetelnej informacji. Doradca może pomóc:
określić mocne strony i obszary do rozwoju,
uporządkować doświadczenie zawodowe,
przeanalizować sytuację na rynku pracy,
wskazać możliwe ścieżki dalszego rozwoju,
znaleźć informacje o kursach, szkoleniach i kwalifikacjach,
przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej,
opracować lub poprawić CV,
zastanowić się nad zmianą zawodu lub branży.
Ważne jest to, że doradztwo zawodowe nie polega na gotowej odpowiedzi typu: „powinieneś robić to”. To raczej wspólna analiza sytuacji, potrzeb, kompetencji i możliwości. Dzięki temu osoba korzystająca z doradztwa może lepiej zrozumieć, jakie decyzje są dla niej realne i korzystne.
Doradztwo zawodowe a migranci i uchodźcy
Dla migrantów i uchodźców doradztwo zawodowe ma szczególne znaczenie. Osoby przyjeżdżające do Polski często poruszają się po rynku pracy, którego zasad jeszcze dobrze nie znają. Nie zawsze wiedzą, jakie mają prawa, gdzie szukać informacji, jak działa system instytucji albo jak formalnie potwierdzić kwalifikacje zdobyte za granicą. W takiej sytuacji doradztwo zawodowe może być ważnym wsparciem w odnalezieniu się w nowym kraju. Doradca może pomóc zrozumieć, jak działa polski rynek pracy, jakie są dostępne formy pomocy i gdzie można uzyskać informacje o zawodach, kursach czy uznawaniu kwalifikacji. Interkulturowe doradztwo zawodowe powinno uwzględniać nie tylko kwestie formalne, ale także językowe i kulturowe. Chodzi o to, aby wsparcie było zrozumiałe, dostępne i dostosowane do sytuacji osoby, która ma inne doświadczenia edukacyjne, zawodowe i społeczne.
Doradca może pomóc migrantom i uchodźcom:
zrozumieć zasady funkcjonowania polskiego rynku pracy,
sprawdzić, jak można wykorzystać kwalifikacje zdobyte za granicą,
znaleźć informacje o procedurach potwierdzania kwalifikacji,
przygotować dokumenty aplikacyjne,
lepiej opisać swoje doświadczenie zawodowe,
uniknąć pracy znacznie poniżej kwalifikacji,
zaplanować dalszy rozwój w Polsce.
Doradztwo to nie ratunek, ale kompas
Najważniejsza zmiana polega na tym, aby przestać myśleć o doradztwie zawodowym wyłącznie jako o pomocy w sytuacji kryzysowej. Oczywiście doradca może pomóc wtedy, gdy ktoś stracił pracę albo znajduje się w trudnym momencie. Ale doradztwo może być równie przydatne wcześniej – zanim pojawi się problem. Może pomóc zaplanować rozwój, wybrać szkolenie, przygotować się do zmiany pracy, sprawdzić swoje możliwości albo lepiej wykorzystać posiadane kompetencje. Może też dać większą pewność osobom, które nie wiedzą, od czego zacząć. Właśnie dlatego w kampanii społecznej „Infodoradztwo” pokazujemy, że doradztwo zawodowe jest dostępne nie tylko dla osób bezrobotnych. Jest dla każdego, kto chce świadomie budować swoją przyszłość zawodową.
Bo każda osoba – niezależnie od wieku, sytuacji zawodowej czy kraju pochodzenia – zasługuje na pracę zgodną z jej potencjałem.
Doradztwo zawodowe to nie tylko ratunek.
To kompas, który pomaga wybrać właściwy kierunek.
When we hear the phrase “career guidance”, many people immediately think of a labour office, unemployment or looking for a new job after losing one. This is a very common association, but also quite a narrow one. Career guidance – understood as lifelong support in planning and developing one’s career – is much broader than that. It is not intended only for unemployed people. It can help anyone who wants to better understand their opportunities, make conscious career decisions and develop in the labour market. In the project “Labour market institutions support intercultural career guidance”, we want to show that career guidance is not a “last resort”, but a practical tool supporting development at different stages of professional life.
What is lifelong career guidance?
Lifelong career guidance is an approach which assumes that professional support may be needed throughout a person’s entire life – not only in moments of crisis. The labour market is changing very quickly. Occupations, technologies, employer requirements and ways of organising work are changing. That is why career decisions do not end when someone chooses a school, university or first job. Many people change their position, sector, scope of responsibilities or way of working several times in their lives. Lifelong career guidance includes, among other things:
recognising one’s own interests, values and strengths,
planning an educational and professional path,
making decisions about changing job or sector,
developing competences needed at a given stage of one’s career,
preparing for job interviews,
analysing opportunities in the local labour market,
coping with uncertainty and change.
Understood in this way, guidance is not a one-time form of help. It is a process that can support a person when they make important decisions about work, education and development.
Who can use career guidance?
Career guidance can be used by anyone – regardless of age, education, experience or current employment status. A person does not have to be unemployed to arrange a meeting with a counsellor. Guidance can be particularly helpful for several groups.
Graduates of schools and universities can benefit from support when they are choosing their first job, further education or vocational courses. A counsellor can help them name their strengths, organise their goals and prepare to enter the labour market.
People who are employed can contact a counsellor when they want to change position, change sector, be promoted or check which competences are worth developing. Sometimes someone has a job but feels that they are not fully using their potential. Guidance can help them plan the next steps better.
People returning to the labour market after a break caused by parental leave, illness, caring for relatives or migration may need support in redefining their professional opportunities.
Migrants and refugees can use guidance to better understand the Polish labour market, find out how to use qualifications obtained abroad and where to look for support.
People aged 50+ may need help planning further professional activity, changing work direction or developing new competences.
What exactly does a career counsellor do?
A career counsellor is a specialist who helps people better understand their professional situation and development opportunities. They do not make decisions for the client, but support them in making decisions that are more conscious and based on reliable information. A counsellor can help:
identify strengths and areas for development,
organise professional experience,
analyse the situation in the labour market,
indicate possible paths for further development,
find information about courses, training and qualifications,
prepare for a job interview,
develop or improve a CV,
consider changing profession or sector.
Importantly, career guidance is not about receiving a ready-made answer such as: “you should do this”. It is rather a joint analysis of the person’s situation, needs, competences and opportunities. Thanks to this, the person using guidance can better understand which decisions are realistic and beneficial for them.
Career guidance and migrants and refugees
For migrants and refugees, career guidance is particularly important. People coming to Poland often navigate a labour market whose rules they do not yet know well. They do not always know what rights they have, where to look for information, how the system of institutions works or how to formally confirm qualifications obtained abroad. In such a situation, career guidance can be important support in finding one’s way in a new country. A counsellor can help people understand how the Polish labour market works, what forms of assistance are available and where to find information about occupations, courses or recognition of qualifications. Intercultural career guidance should take into account not only formal issues, but also language and cultural aspects. The aim is for support to be understandable, accessible and adapted to the situation of a person who has different educational, professional and social experiences. A counsellor can help migrants and refugees:
understand the rules of the Polish labour market,
check how qualifications obtained abroad can be used,
find information about qualification recognition procedures,
prepare application documents,
describe their professional experience better,
avoid work far below their qualifications,
plan further development in Poland.
Guidance is not a rescue service, but a compass
The most important change is to stop thinking about career guidance only as help in a crisis situation. Of course, a counsellor can help when someone has lost their job or is in a difficult moment. But guidance can be just as useful earlier – before a problem appears. It can help plan development, choose training, prepare for a job change, check one’s opportunities or make better use of existing competences. It can also give greater confidence to people who do not know where to start. That is why, in the “Infodoradztwo” social campaign, we show that career guidance is available not only to unemployed people. It is for anyone who wants to consciously build their professional future.
Because every person – regardless of age, professional situation or country of origin – deserves work that matches their potential.
Career guidance is not only a rescue service.
It is a compass that helps choose the right direction.
