Projekt „Instytucje rynku pracy wspierają interkulturowe doradztwo kariery” wchodzi w końcową fazę realizacji. To dobry moment, aby podsumować pierwsze wnioski – zarówno z prowadzonych działań badawczych, jak i z procesu wdrażania projektu oraz kampanii społecznej „Infodoradztwo”. Od początku projekt miał odpowiadać na bardzo konkretną potrzebę: zwiększenie dostępności interkulturowego doradztwa zawodowego dla migrantów, uchodźców oraz osób z doświadczeniem migracji, które chcą lepiej odnaleźć się na polskim rynku pracy. Dziś widać wyraźnie, że ta potrzeba jest realna, a temat wymaga dalszej obecności w debacie publicznej i działaniach instytucji rynku pracy.
Co udało się zrealizować?
W trakcie projektu zrealizowano szereg działań, które pozwoliły lepiej rozpoznać sytuację interkulturowego doradztwa zawodowego w Polsce oraz przygotować praktyczne materiały dla odbiorców. Przeprowadzono badania jakościowe z przedstawicielami czterech ważnych grup: doradcami zawodowymi, instytucjami rynku pracy, organizacjami pracodawców oraz interkulturowymi absolwentami szkół branżowych. Dzięki temu możliwe było spojrzenie na temat z różnych perspektyw – zarówno od strony osób udzielających wsparcia, jak i tych, które mogą go potrzebować. Ważnym elementem projektu była również wymiana dobrych praktyk z partnerem z Niemiec – INfaBW – w zakresie interkulturowego doradztwa zawodowego oraz modelu kształcenia dualnego. Międzynarodowa współpraca pozwoliła porównać doświadczenia, zobaczyć inne rozwiązania i zastanowić się, które z nich mogą być inspiracją dla polskich instytucji. W ramach projektu opracowano także materiały informacyjne dostępne online, przygotowane z myślą o osobach poszukujących praktycznej wiedzy o rynku pracy, kwalifikacjach, doradztwie zawodowym i instytucjach wsparcia. Działaniom tym towarzyszyła kampania społeczna „Infodoradztwo” prowadzona w mediach społecznościowych oraz webinaria tematyczne skierowane zarówno do instytucji rynku pracy, jak i indywidualnych odbiorców.
Pierwsze wnioski z badań
Badania jakościowe przeprowadzone w ramach projektu potwierdziły kilka ważnych obserwacji. Po pierwsze, w Polsce nadal brakuje aktualnych, rzetelnych i uporządkowanych danych na temat stanu interkulturowego doradztwa zawodowego. Dotyczy to zarówno jego dostępności, jak i jakości, sposobów organizacji oraz przygotowania instytucji do pracy z osobami z doświadczeniem migracji. Po drugie, doradcy zawodowi pracujący z migrantami i uchodźcami wskazują na potrzebę specjalistycznych narzędzi, materiałów oraz szkoleń z zakresu doradztwa interkulturowego. Sama wiedza o rynku pracy nie zawsze wystarcza. W pracy z osobami z różnych krajów ważne są także kompetencje międzykulturowe, wrażliwość na różne doświadczenia życiowe oraz umiejętność komunikowania się w sposób zrozumiały i dostępny. Po trzecie, instytucje rynku pracy deklarują otwartość na współpracę, ale jednocześnie potrzebują jasnych wytycznych, sprawdzonych materiałów i wsparcia merytorycznego. Wiele z nich widzi rosnące znaczenie pracy z migrantami i uchodźcami, jednak nie zawsze dysponuje narzędziami pozwalającymi skutecznie odpowiadać na ich potrzeby. Po czwarte, migranci i uchodźcy często nie wiedzą, że doradztwo zawodowe jest dostępne – albo nie wiedzą, jak z niego skorzystać. To pokazuje, że jednym z najważniejszych wyzwań pozostaje nie tylko tworzenie usług, ale także skuteczne informowanie o nich i obniżanie progu dostępu.
Co projekt zmienił?
Już teraz można wskazać kilka konkretnych zmian, które projekt wprowadził. Przede wszystkim zwiększył widoczność tematu interkulturowego doradztwa zawodowego w przestrzeni publicznej. Dzięki kampanii społecznej, postom informacyjnym, webinariom i materiałom online temat ten stał się bardziej obecny zarówno wśród odbiorców indywidualnych, jak i wśród instytucji. Projekt wzmocnił również współpracę między partnerami: NFDK, Fundacją SCEDS oraz INfaBW. Nawiązane relacje i wymiana doświadczeń mogą stać się podstawą dalszych działań po zakończeniu projektu. Ważnym rezultatem są także opracowane materiały informacyjne, które mogą być wykorzystywane przez migrantów, uchodźców, doradców zawodowych, instytucje rynku pracy i organizacje wspierające osoby z doświadczeniem migracji. Ich wartość polega na tym, że porządkują wiedzę i pomagają wykonać pierwszy krok w kierunku skorzystania ze wsparcia. Projekt przyczynił się również do wzmocnienia potencjału instytucji w pracy z grupami interkulturowymi. Udostępnienie wiedzy, narzędzi i przykładów dobrych praktyk może pomóc instytucjom lepiej odpowiadać na potrzeby osób, które poruszają się po polskim rynku pracy jako migranci lub uchodźcy.
Co jeszcze przed nami?
Projekt wchodzi obecnie w fazę ewaluacji i upowszechniania wyników. To etap szczególnie ważny, ponieważ pozwala zebrać doświadczenia, ocenić efekty i zaplanować dalsze wykorzystanie rezultatów. W ostatnim etapie skupiamy się na:
zebraniu i opublikowaniu raportu z badań jakościowych,
upowszechnieniu wypracowanych materiałów wśród instytucji rynku pracy,
podsumowaniu efektów kampanii społecznej „Infodoradztwo”,
ocenie przydatności przygotowanych narzędzi i treści,
zaplanowaniu działań po zakończeniu projektu.
Szczególnie istotne jest to, aby rezultaty projektu nie zakończyły się wraz z formalnym zamknięciem działań. Materiały, wnioski i relacje partnerskie powinny dalej pracować na rzecz większej dostępności doradztwa zawodowego dla osób z doświadczeniem migracji.
Najważniejszy wniosek
Pierwsze podsumowanie projektu pokazuje jedno bardzo wyraźnie: interkulturowe doradztwo zawodowe w Polsce jest potrzebne, ale wymaga dalszego rozwijania. Potrzebne są dostępne informacje, przygotowani doradcy, współpracujące instytucje i narzędzia, które pomagają osobom z doświadczeniem migracji odnaleźć się na rynku pracy. Projekt nie jest celem samym w sobie. Jest impulsem do zmian, które powinny trwać długo po jego zakończeniu. Bo skuteczne wsparcie zawodowe zaczyna się od informacji, ale nie kończy się na niej. Wymaga współpracy, zrozumienia potrzeb odbiorców i gotowości do budowania bardziej dostępnego rynku pracy dla wszystkich.
