Projekt „Instytucje rynku pracy wspierają interkulturowe doradztwo kariery” od początku zakładał, że poprawa sytuacji migrantów i uchodźców na polskim rynku pracy jest możliwa tylko wtedy, gdy wsparcie obejmie nie tylko osoby poszukujące pracy, ale także instytucje, które mają im pomagać. Dlatego instytucje rynku pracy były jedną z kluczowych grup docelowych projektu. Nie traktowano ich wyłącznie jako odbiorców informacji, ale jako aktywnych uczestników zmiany. To właśnie od ich przygotowania, wiedzy, narzędzi i otwartości zależy, czy osoby z doświadczeniem migracji będą mogły skutecznie korzystać z dostępnego wsparcia. Kampania społeczna „Infodoradztwo” oraz działania projektowe miały więc wzmacniać zarówno odbiorców indywidualnych, jak i system instytucjonalny, który odpowiada za doradztwo zawodowe i wsparcie na rynku pracy.
Co projekt oferował instytucjom?
W ramach projektu instytucje rynku pracy otrzymały dostęp do kilku ważnych zasobów. Pierwszym z nich były wyniki badań jakościowych, które pokazują, jak wygląda stan interkulturowego doradztwa zawodowego w Polsce z perspektywy różnych grup interesariuszy. Dzięki temu instytucje mogły lepiej zrozumieć, z jakimi barierami mierzą się migranci i uchodźcy oraz jakie potrzeby pojawiają się w pracy doradczej. Drugim elementem była wymiana dobrych praktyk z Niemiec, realizowana we współpracy z partnerem projektu – INfaBW. Dotyczyła ona między innymi pracy z klientami interkulturowymi, wykorzystywania modelu kształcenia dualnego oraz narzędzi diagnozy kompetencji. Perspektywa zagraniczna pozwoliła zobaczyć, jak podobne wyzwania rozwiązywane są w innym systemie i które rozwiązania mogą być inspirujące dla polskich instytucji. Projekt dostarczył również materiały informacyjne, przygotowane z myślą o codziennej pracy z klientami. Takie materiały mogą ułatwiać rozmowę z osobami z doświadczeniem migracji, porządkować podstawowe informacje i wskazywać możliwe ścieżki dalszego wsparcia. Ważnym efektem był także kontakt z siecią partnerów – instytucji i organizacji działających w obszarze doradztwa, integracji zawodowej oraz wsparcia migrantów. Taka sieć może być źródłem wiedzy, wymiany doświadczeń i dalszej współpracy także po zakończeniu projektu.
Jak instytucje reagowały na działania projektu?
Zainteresowanie instytucji rynku pracy działaniami projektu potwierdziło jedną z podstawowych tez, z których wychodził projekt: problem istnieje, jest rozpoznany, ale nadal brakuje narzędzi, zasobów i przestrzeni do systematycznego działania. Instytucje uczestniczące w webinariach i wymianie dobrych praktyk wskazywały przede wszystkim na rosnące zapotrzebowanie na usługi dla migrantów, szczególnie po 2022 roku. Wiele podmiotów zauważa, że osoby z doświadczeniem migracji coraz częściej korzystają lub mogłyby korzystać ze wsparcia zawodowego, ale ich potrzeby nie zawsze mieszczą się w standardowych procedurach. Wskazywano również na trudność w dostosowaniu dotychczasowych metod pracy do klientów interkulturowych. Bariera językowa, różnice kulturowe, odmienne doświadczenia edukacyjne i zawodowe czy niepewność związana z uznawaniem kwalifikacji sprawiają, że doradztwo wymaga dodatkowych kompetencji i narzędzi. Instytucje podkreślały także brak wystarczającego systemowego wsparcia dla doradców pracujących z tą grupą. Sama gotowość do pomocy nie wystarcza, jeśli brakuje czasu, materiałów, szkoleń i jasnych wskazówek.
Zmiana na poziomie instytucjonalnym
Wpływ projektu na instytucje można opisać na kilku poziomach.
Na poziomie wiedzy projekt pomógł lepiej zrozumieć specyfikę potrzeb migrantów i uchodźców na rynku pracy. Instytucje mogły zobaczyć, że trudności tych osób nie wynikają wyłącznie z braku znajomości języka czy braku pracy, ale także z nieznajomości systemu, braku informacji o kwalifikacjach i ograniczonego dostępu do doradztwa.
Na poziomie narzędzi instytucje zyskały dostęp do materiałów, które mogą wykorzystywać w codziennej pracy z klientami. To ważne, ponieważ dobrze przygotowane materiały pomagają uporządkować informacje i ułatwiają pierwszy kontakt z osobą potrzebującą wsparcia.
Na poziomie sieci projekt umożliwił nawiązanie relacji z innymi organizacjami działającymi w podobnym obszarze. Współpraca między instytucjami pozwala dzielić się doświadczeniami, przekazywać sprawdzone rozwiązania i skuteczniej odpowiadać na potrzeby odbiorców.
Na poziomie motywacji udział w projekcie wzmocnił przekonanie, że działania związane z interkulturowym doradztwem zawodowym są potrzebne i mają praktyczne znaczenie. Dla wielu instytucji projekt był impulsem do dalszego rozwijania tego obszaru.
Dlaczego zmiana instytucji jest kluczowa?
Indywidualne wsparcie dla migrantów i uchodźców jest bardzo ważne, ale samo w sobie nie wystarczy. Jeśli zmiana ma być trwała, musi obejmować również instytucje i sposób ich działania. Instytucje rynku pracy potrzebują narzędzi do pracy z grupami interkulturowymi. Doradcy zawodowi potrzebują kompetencji interkulturowych, materiałów i przestrzeni do wymiany doświadczeń. Procedury powinny w większym stopniu uwzględniać specyfikę sytuacji migrantów i uchodźców, w tym bariery językowe, różnice kulturowe oraz problemy z uznawaniem kwalifikacji zdobytych za granicą. Projekt „Instytucje rynku pracy wspierają interkulturowe doradztwo kariery” jest krokiem w tym kierunku. Nie rozwiązuje wszystkich problemów systemowych, ale pokazuje, że zmiana jest możliwa, jeśli łączy się wiedzę, narzędzia i współpracę. To krok mały, ale konkretny. A każda trwała zmiana w systemie zaczyna się właśnie od takich kroków.
From the beginning, the project “Labour market institutions support intercultural career guidance” assumed that improving the situation of migrants and refugees in the Polish labour market is possible only when support includes not only people looking for work, but also the institutions that are meant to help them. That is why labour market institutions were one of the key target groups of the project. They were treated not only as recipients of information, but as active participants in change. Whether people with migration experience can effectively use available support depends largely on the institutions’ preparedness, knowledge, tools and openness. The “Infodoradztwo” social campaign and project activities were therefore intended to strengthen both individual recipients and the institutional system responsible for career guidance and labour market support.
What did the project offer institutions?
As part of the project, labour market institutions gained access to several important resources. The first of these was the results of qualitative research, which show the state of intercultural career guidance in Poland from the perspective of different stakeholder groups. This helped institutions better understand the barriers faced by migrants and refugees and the needs that arise in counselling work. The second element was the exchange of good practices with Germany, carried out in cooperation with the project partner INfaBW. It concerned, among other things, working with intercultural clients, using the dual education model and tools for competence diagnosis. The foreign perspective made it possible to see how similar challenges are addressed in another system and which solutions may be inspiring for Polish institutions. The project also provided information materials prepared for everyday work with clients. Such materials can facilitate conversations with people with migration experience, organise basic information and indicate possible paths for further support. Another important effect was contact with a network of partners – institutions and organisations working in the field of guidance, professional integration and support for migrants. Such a network can become a source of knowledge, exchange of experience and further cooperation even after the project ends.
How did institutions respond to the project activities?
The interest of labour market institutions in the project activities confirmed one of the basic assumptions of the project: the problem exists and is recognised, but there is still a lack of tools, resources and space for systematic action. Institutions participating in webinars and the exchange of good practices pointed mainly to the growing demand for services for migrants, especially after 2022. Many organisations notice that people with migration experience increasingly use, or could use, career support, but their needs do not always fit standard procedures. They also pointed to the difficulty of adapting existing methods of work to intercultural clients. The language barrier, cultural differences, different educational and professional experiences, and uncertainty related to the recognition of qualifications mean that guidance requires additional competences and tools. Institutions also emphasised the lack of sufficient systemic support for counsellors working with this group. A willingness to help is not enough if there is a lack of time, materials, training and clear guidance.
Change at the institutional level
The project’s impact on institutions can be described on several levels.
At the knowledge level, the project helped institutions better understand the specific needs of migrants and refugees in the labour market. Institutions could see that the difficulties faced by these people do not result only from a lack of language skills or lack of employment, but also from unfamiliarity with the system, lack of information about qualifications and limited access to guidance.
At the tools level, institutions gained access to materials that they can use in their everyday work with clients. This is important because well-prepared materials help organise information and make the first contact with a person in need of support easier.
At the network level, the project made it possible to establish relationships with other organisations working in a similar field. Cooperation between institutions makes it possible to share experiences, pass on proven solutions and respond more effectively to recipients’ needs.
At the motivation level, participation in the project strengthened the belief that activities related to intercultural career guidance are needed and have practical significance. For many institutions, the project was an impulse to further develop this area.
Why is institutional change crucial?
Individual support for migrants and refugees is very important, but it is not enough on its own. If change is to be lasting, it must also include institutions and the way they operate. Labour market institutions need tools for working with intercultural groups. Career counsellors need intercultural competences, materials and space to exchange experiences. Procedures should take greater account of the specific situation of migrants and refugees, including language barriers, cultural differences and problems with recognising qualifications obtained abroad. The project “Labour market institutions support intercultural career guidance” is a step in this direction. It does not solve all systemic problems, but it shows that change is possible when knowledge, tools and cooperation are combined. It is a small but concrete step. And every lasting change in the system begins with exactly such steps.
